Czas wolny, turystyka i rekreacja

pionadmin, 17 maj, 2011 - 11:11
Justyna Gola

Być niesłyszącym turystą w Polsce

Książka Aliny Zajadacz przybliża środowisko osób niesłyszących w Polsce, ich problemy w różnych dziedzinach życia, ale przede wszystkim sposoby i możliwości spędzania czasu wolnego. Autorka związana jest zawodowo z Wydziałem Nauk Geograficznych i Geologicznych na poznańskim uniwersytecie, gdzie pracuje jako adiunkt. Fakt ten ma wpływ na styl języka i konstrukcję wywodu (sytuują się one bowiem w obszarze klarownego, ale naukowego dyskursu), co tym samym bardziej kieruje książkę do odbiorców przygotowanych na ten sposób czytania, choć oczywiście pożytki z lektury będą mieć wszyscy zainteresowani tym, jak żyją, jak chcieliby lub mogliby żyć niesłyszący w Polsce.

Praca Aliny Zajadacz dzieli się na trzy części: jedną teoretyzującą oraz dwie o perspektywie bardziej praktycznej: pierwsza powstała na podstawie badań i ankiet oraz druga wyrastająca z obserwacji działań w innych krajach możliwych do wprowadzenia w Polsce.

Na naszych oczach zmienia się podejście do ludzi niepełnosprawnych. Chroni się ich prawnie i zapewnia się równe prawa obywatelskie, umożliwiające pełne uczestnictwo w życiu społeczeństwa. Ten kierunek działań zapoczątkowali Amerykanie, w Polsce Sejm w 1997 roku przyjął ustawę (Karta Praw Osób Niepełnosprawnych), w świetle której prawo do rekreacji i turystyki zostaje wyraźnie zasygnalizowane.

W Polsce żyje (według badań GUS-u na rok 2004) 6 milionów osób niepełnosprawnych, z czego osoby z uszkodzonym słuchem stanowią 6,3 % i grupa ta stale rośnie. Niesłyszący żyją w swoistej enklawie, ustanowionej mocą ich fizycznych, medycznych, a przede wszystkim społecznych ograniczeń. Pokutuje w Polsce wiele stereotypów na temat osób niesłyszących. Szkołom trudno się do nich przystosować, więc osoby takie z trudem zdobywają wykształcenie, rynek pracy nie widzi ich potencjału. Wszystko to przyczynia się do zamknięcia i niechęci do wychodzenia poza swój świat.

W świecie tym nie narzeka się na brak wolnego czasu, co jest dużą szansą na to, by turystycznie się zaangażować i wyjść tym samym z wyizolowania, by przestać się czuć odsuniętym i mniej ważnym. Niestety (i to właśnie interesuje bardzo Alinę Zajadacz) niewielu niesłyszących jest aż tak aktywnymi turystami jak mogliby być. Oferta turystyczna nie jest bowiem w Polsce kierowana do niesłyszących, bo postrzega się ich w zasadzie wyłączenie przez pryzmat ich ograniczeń bez świadomości i wiedzy, że niesłyszący są wyraźnie zainteresowani turystyką, interesuje ich zwiedzanie (i jest ono całkiem możliwie), są wrażliwi na przyrodę.

Najczęściej bowiem – co wykazała autorka książki w swych badaniach – spotykają się w swoim gronie, z rodziną, spacerują, czytają gazety, oglądają telewizję. Tak wygląda życie wielu z nich. Nie mogąc liczyć na pomoc finansową ze strony państwa, które tylko formalnie opowiada się za ich równością także w możliwości atrakcyjnego spędzania wolnego czasu, nie mając dobrze opłacanej pracy, pod obstrzałem stereotypów i braku udogodnień dla zwiedzania, podróżowania, wchodzenia w rolę turysty, niesłyszący pozostaje w kręgu rodziny i innych niesłyszących. W ten sposób ich niepełnosprawność pozostaje na marginesie.

Aby to przerwać, należałoby podjąć działania systemowe. Organizatorzy turystyki, przewodnicy, obsługa obiektów, słyszący turyści powinni zostać uwrażliwieni na problemy niesłyszących turystów, zyskać choćby świadomość specyfiki ich zachowań. Idealnym czynnikiem byłaby także znajomość choćby kilku podstawowych znaków języka migowego, choć na szczęście – co warto podkreślić - technika przychodzi tu na pomoc niesłyszącym bardzo wyraźnie i sprawnie.

Ani jednak specjalne fundusze unijne, programy europejskie ani kampanie społeczne wiele nie zdziałają, jeśli słyszący nie wykażą względem niesłyszących choćby minimum życzliwości i zrozumienia. Autorka podkreśla ten, niestety mało praktykowany, ale niezbędny wymóg, kilkakrotnie.

Autorka: Alina Zajadacz
Tytuł: Czas wolny, turystyka i rekreacja osób niesłyszących w Polsce – zarys specyfiki problemy. [W:] Uwarunkowanie i plany rozwoju turystyki, t.IV
Wydawnictwo Naukowe UAM

0 komentarzy

Dodaj nowy komentarz