Autor: Martyna Sergiel
Senat Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił 2026 rokiem błogosławionej matki Elżbiety Róży Czackiej,
Była ona pionierką polskiej tyflologii, założycielką Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi i Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, którego zadaniem jest troska o osoby niewidome.
Róża Maria Czacka (Elżbieta to jej imię zakonne) urodziła się 22 października 1876 r. w Białej Cerkwi na Ukrainie jako szóste z siedmiorga dzieci Zofii z domu Ledóchowskiej i Feliksa Czackiego.
W domu rodzinnym zdobyła skrupulatne wykształcenie. Posługiwała się biegle kilkoma językami, interesowała się muzyką i grała na pianinie. Od wczesnych lat miała problemy ze zmysłem wzroku, a ostatecznie straciła go po upadku, kiedy miała zaledwie 22 lata. Czacka zaakceptowała te okoliczności i odebrała utratę wzroku jako wezwanie do służby ludziom niewidomym, którzy w odróżnieniu od niej nie mieli pieniędzy pozwalających na prowadzenie samodzielnego, dobrego życia.
Po wypadku podróżowała po Starym kontynencie. Była we Francji, Austrii i Szwajcarii, gdzie uczyła się między innymi alfabetu Braille’a i zapoznała się z najnowszymi osiągnięciami naukowymi na temat niewidomych.
W 1908 r. Czacka podjęła pierwsze podejście do realizacji w praktyce własnego planu pracy dedykowanej osobom niewidomym w naszym kraju. W 1910 r. założyła w Królestwie Polskim Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi, które oficjalnie zostało zatwierdzone przez władze carskie w maju 1911 r. Na jego działalność przeznaczyła własny spadek odziedziczony po rodzicach. Następnie organizowała kwesty publiczne, zwracając się o ofiary do osób prywatnych i o dofinansowania z ramienia państwa.
Była pierwszą w Polsce kobietą, która rozpoczęła zakrojone na szeroką skalę systemowe wsparcie dla niewidomych. Założyła szkołę, ochronkę, bibliotekę i prowadziła warsztaty, na których niewidomi uczyli się zdolności praktycznych.
Lata 1914-1918 Róża Czacka spędziła w Żytomierzu. W tym właśnie okresie zaczęła w niej rozwijać się myśl o powołaniu. Postanowiła powołać do życia nową wspólnotę, której najważniejszym zadaniem byłaby troska o osoby z niepełnosprawnością wzroku. Uzyskawszy pozwolenie biskupa łucko-żytomierskiego, Róża Czacka przyjęła habit III zakonu św. Franciszka i 15 sierpnia 1917 r. złożyła śluby wieczyste, przyjmując imię Elżbieta.
W listopadzie 1918 r. uzyskała pozwolenie władz kościelnych i przyjęła pierwsze kandydatki do nowego zgromadzenia, które od 1 grudnia 1918 r. nosi nazwę Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża. Opiekunem duchowym zgromadzenia został ksiądz Władysław Korniłowicz. Radą i poparciem służył jej również ówczesny nuncjusz apostolski Achilles Ratti, przyszły papież Pius XI.
W 1922 r. za sprawą otrzymanej darowizny matka Elżbieta rozpoczęła tworzenie zakładu dla niewidomych w Laskach niedaleko Warszawy. Tam zbudowano dom macierzysty zgromadzenia i placówki dla niewidomych dzieci – szkołę i warsztaty.
Laski kierowane przez Czacką w krótkim czasie stały się nowoczesną placówką dającą niewidomym wychowankom wykształcenie podstawowe i zawodowe pozwalające na samodzielne i niezależne również pod kątem finansowym życie. Pomoc otrzymywały także rodziny dorosłych niewidomych.
Matka Elżbieta Czacka kierowała całością przedsięwzięcia, na które składał się Zakład dla Niewidomych w Laskach, Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża oraz Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi. Pisała również prace z zakresu tyflologii. Opracowała polską wersję alfabetu Braille’a i systemy skrótów ortograficznych.
Zredagowała konstytucję zgromadzenia, wygłaszała konferencje dla sióstr i przyjmowała wszystkich, którzy szukali u niej rady i wewnętrznej siły, które sama czerpała z głębokiego życia duchowego, modlitwy i adoracji. Jej największym pragnieniem było, by niewidomi, akceptując swoją niepełnosprawność, stali się apostołami wśród widzących, zwłaszcza „niewidomych na duszy”, czyli ludzi oddalonych od Boga wskutek słabej wiary lub grzechu, których oczy są zamknięte na świat duchowych cnót.
Ksiądz Władysław Korniłowicz dzieło matki Czackiej nazwał „Dziełem Triuno” (troista jedność). Nazwa ta wyrażała uwielbienie dla Trójcy Świętej – z jednej strony podkreślała religijny charakter działania wspólnoty, a z drugiej odzwierciedlała strukturę samej grupy, którą na równych prawach tworzyli niewidomi, świeccy współpracownicy Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi i zakonnice ze Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.
Z czasem Laski stały się także ważnym ośrodkiem rozwoju duchowości franciszkańskiej, dialogu ekumenicznego i światopoglądowego, przestrzenią przyciągającą osoby wątpiące i poszukujące.
W czasie bombardowania Warszawy we wrześniu 1939 r. Czacka została ciężko ranna w głowę. Straciła oko, a konieczną operację przeprowadzono bez znieczulenia. Po miesiącu wróciła do Lasek, aby kierować odbudową zniszczonego działaniami wojennymi zakładu. W okresie poprzedzającym Powstanie Warszawskie podjęła decyzję o zorganizowaniu szpitala powstańczego w Domu Rekolekcyjnym.
W 1950 r. wskutek pogarszającego się stanu zdrowia przekazała kierownictwo zgromadzeniem swojej następczyni i wspierała dzieło ofiarą cierpienia i modlitwy.
Matka Elżbieta Róża Czacka odeszła w opinii świętości 15 maja 1961 r. Pochowano ją na cmentarzu zakładowym w Laskach.
W 2010 r. prezydent Lech Kaczyński pośmiertnie odznaczył Matkę Różę Czacką Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.
Za zgodą papieża Franciszka 9 października 2017 r. promulgowano dekret o heroiczności jej życia i cnót. Papież 27 października 2020 r. uznał cud za jej wstawiennictwem, jakim było uzdrowienie 13 września 2010 r. siedmioletniej Karoliny Gawrych, która doznała ciężkiego urazu głowy, gdy przygniotła ją konstrukcja huśtawki.
Beatyfikacja odbyła się 12 września 2021 r. w Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie. Papież ustanowił też wspomnienie Róży Czackiej obchodzone w Kościele katolickim w Polsce 19 maja.
Napisano na podstawie: https://www.portalsamorzadowy.pl/polityka-i-spoleczenstwo/2026-ogloszony-zostal-rokiem-prekursorki-polskiej-tyflologii-bl-matki-rozy-czackiej,643858.html?mp=promo.