Autor: Martyna Sergiel
Zmiany w przepisach, które zaczęły obowiązywać 1 stycznia 2026 r. upraszczają cały proces uzyskania bezpłatnego wsparcia prawnego.
Program skierowany jest do tych ludzi, których sytuacja materialna utrudnia pokrycie kosztów odpłatnej pomocy prawnej.
– Nowe reguły prawne czynią prostszym dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej, stawiając na większą elastyczność za pośrednictwem całorocznych porad online czy wprowadzenia udogodnień dla osób z niepełnosprawnościami. Obywatele będą mieli do dyspozycji uproszczone procedury – tłumaczy na łamach portalu www.gov.pl wiceminister sprawiedliwości Sławomir Pałka.
Główne zmiany to na przykład usystematyzowanie wsparcia zdalnego, rozwiązania zaadaptowane dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami oraz usprawnienia proceduralne.
Wprowadzane rozwiązania nie tylko umożliwiają łatwiejszy dostęp do pomocy prawnej, ale również pozwalają na bardziej efektywne korzystanie z dyżurów w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej.
Główne zmiany we wsparciu zdalnym ( przedrukowuję je za stroną www.gov.pl):
Stały dostęp zdalny: porady przez telefon, e-mail lub wideorozmowę dostępne przez całe 12 miesięcy, bez ograniczenia do stanów nadzwyczajnych,
Wybór formy przy zgłoszeniu: osoby wyznaczają preferowaną metodę
– stacjonarną bądź zdalną; w wyjątkowych okolicznościach podają dostępne środki zdalne i uzasadniają wizytę poza punktem,
Ustne oświadczenie: wystarczy ustna deklaracja o niemożności pokrycia kosztów odpłatnej pomocy (dla porad udzielanych zdalnie); stacjonarne wymagają deklaracji w postaci pisemnej,
Przekierowanie: jeśli zdalna porada wymaga analizy dokumentów, beneficjent będzie kierowany (zapisywany) na dyżur w punkcie stacjonarnym lub do starosty właściwego dla miejsca zamieszkania, z rekomendacją wizyty w najbliższym punkcie.
Osoby z poważną niepełnosprawnością ruchową (stopień znaczny) i kłopotami w komunikowaniu się będą mogły liczyć na darmową pomoc lub poradnictwo obywatelskie także poza punktem:
- w miejscu zamieszkania osoby,
- w lokalu z urządzeniami wspomagającymi komunikację,
- z pomocą tłumacza języka migowego,
- lub w innym dostosowanym miejscu.
Przed taką wizytą możliwy jest kontakt online, w trakcie którego prawnik lub doradca dostanie wymagane oświadczenie.
Punkty pomocy zapewnią słuchawki z mikrofonem i zrozumiałe informacje o opcjach zdalnych oraz procedurach dla osób w wymagającej sytuacji życiowej, w tym jak zgłosić wizytę poza punktem.
System bezpłatnej pomocy
System dotyczy poradnictwa obywatelskiego, pomocy prawnej i mediacji, dostępnej w około 1500 punktach we wszystkich powiatach naszego kraju, bez względu na miejsce zamieszkania.
Wsparcie udzielane jest przez prawników – adwokatów i radców prawnych oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych.
Aby skorzystać z porady, najpierw należy umówić się:
- telefonicznie – przez powiatowy numer do zapisów;
- e-mailem lub formularzem na https://zapisy-np.ms.gov.pl;
- osobiście – przychodząc do starostwa powiatowego.
Opracowano na podstawie: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/latwiejszy-dostep-do-nieodplatnej-pomocy-prawnej-i-nieodplatnego-poradnictwa-obywatelskiego.