Autor: Martyna Sergiel
Jak można „bezpiecznie” dorobić będąc jednocześnie na rencie? Czy jest to w naszym kraju w ogóle wykonalne?
Przyjrzyjmy się obowiązującym aktualnie w Polsce przepisom.A zatem: osoba pobierająca świadczenia rentowe może podejmować pracę, jednakże podlega poszczególnym ograniczeniom wynikającym z przepisów prawnych. Zasady te reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zwłaszcza art. 104-106.
W myśl art. 104 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do renty oraz jej wypłata mogą ulec zmianie ze względu na wysokość przychodu osiąganego przez osobę uprawnioną. Przychód ten dotyczy między innymi wynagrodzenia na podstawie umowy o pracę, umów cywilnoprawnych oraz dochodów z działalności gospodarczej.
Tyle teorii. W praktyce oznacza to, że ZUS monitoruje wysokość zarobków i na tej podstawie jest w stanie:
- wypłacać rentę w pełnej wysokości,
- zmniejszyć jej wysokość,
- zawiesić wypłatę świadczenia.
Obowiązujące aktualnie progi dorabiania (2026 r.)
Od 1 marca 2026 r. obowiązują następujące limity przychodu:
- Bezpieczny próg (70% przeciętnego wynagrodzenia)
6 438,50 zł brutto miesięcznie
Jeżeli przychód nie przekracza tej kwoty:
- renta jest wypłacana w pełnej wysokości,
- ZUS nie dokonuje żadnych potrąceń.
- Próg zmniejszenia świadczenia (130% przeciętnego wynagrodzenia)
- 11 957,20 zł brutto miesięcznie
Jeżeli przychód przekracza 6 438,50 zł, ale nie przekracza 11 957,20 zł:
- renta jest zmniejszana zgodnie z obowiązującymi limitami (od marca wyższe limity dorabiania),
- świadczenie nie jest jednak całkowicie wstrzymywane.
- Próg zawieszenia renty
Jeżeli przychód sięgnie powyżej 11 957,20 zł brutto miesięcznie:
- wypłata renty zostaje zawieszona za dany miesiąc.
Kogo dotyczą limity?
Limity dorabiania dotyczą przede wszystkim osób pobierających:
- rentę z tytułu niezdolności do pracy,
- rentę rodzinną,
- rentę socjalną
- tych, które nie osiągnęły jeszcze powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn).
Osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, co do zasady mogą dorabiać bez ograniczeń, z wyjątkami wynikającymi z przepisów szczególnych (np. w przypadku świadczeń minimalnych). Kwoty ulegają zmianą w marcu każdego roku.
Osoba pobierająca rentę ma obowiązek:
- poinformować ZUS o podjęciu zatrudnienia lub działalności,
- zgłaszać wysokość osiąganego przychodu,
- współpracować przy corocznym rozliczeniu świadczenia.
Brak zgłoszenia może spowodować obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Emeryt i rencista zawiadamiają organ rentowy do końca lutego każdego roku o łącznej kwocie przychodu osiągniętego w ubiegłym roku kalendarzowym.
W istniejącym systemie prawnym osoba pobierająca świadczenia rentowe może pracować, należy jednak pamiętać o obowiązku informowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o osiąganych przychodach w celu uniknięcia obowiązku zwracania niesłusznie pobieranych świadczeń. Dlatego od wielu lat środowisko OzN sygnalizuje problem tak zwanej pułapki rentowej. Kluczowe znaczenie ma bieżące monitorowanie wysokości zarobków, ponieważ przekroczenie progów może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem świadczenia.
Podstawą prawną tych reguł jest ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Opracowano na podstawie: https://niepelnosprawni.pl/artykuly/jakpolaczycpracezrenta.