Autor: Martyna Sergiel
Dzisiaj, tj. 20 października obchodzimy Europejski Dzień Seniora.
Jest to w gruncie rzeczy dobra okazja, by poruszyć tematy tabu związane z wiekiem senioralnym i zauważyć potrzeby tych osób. Warto rozmawiać o zadaniach i przeciwnościach losu, z którymi na co dzień mierzą się seniorzy oraz ich bliscy czy opiekunowie. Jak wspierać bliskich na co dzień? Tego, Drodzy Czytelnicy, dowiecie się czytając ten tekst.
Odpowiedź na pytanie, kiedy obchodzimy Dzień Seniora, nie jest oczywista, ponieważ w naszym kalendarzu można znaleźć parę dat poświęconych osobom starszym. Jesienią obchodzi się:
- Międzynarodowy Dzień Osób Starszych, który przypada na dzień 1 października i został ustanowiony z inicjatywy Organizacji Narodów Zjednoczonych;
- Europejski Dzień Seniora, który przypada na dzień 20 października. Tego samego dnia obchodzi się również Światowy Dzień Osteoporozy;
- Ogólnopolski Dzień Seniora, który przypada14 listopada.
W celu porównania, wspomnę tylko, że Narodowy Dzień Seniora w Stanach Zjednoczonych obchodzony jest 21 sierpnia. Niezależnie jednak od tego, którą z tych dat uznamy za Dzień Seniora, pamiętajmy, że wspieranie bliskich w starszym wieku nie powinno kończyć się na jednym dniu w roku. Bieżąca pomoc i szczere zainteresowanie tym, czego senior naprawdę chce, mają dużo głębsze znaczenie niż jednorazowy, okazjonalny gest.
Dlaczego warto mówić o potrzebach osób starszych?
O potrzebach seniorów warto mówić na głos i donośnie, ponieważ wraz z mijającym czasem sukcesywnie pojawiają się różne problemy zdrowotne i ograniczenia, które mogą wpływać na codzienne życie.
Problemy z motoryką, słabnięcie wzroku i/lub słuchu, zwiększona podatność na choroby czy też nietrzymanie moczu dotykają wielu starszych ludzi.
Nie oznacza to jednak, że trzeba się z nimi po prostu godzić lub wstydzić się o nich dyskutować. Szczera rozmowa pozwala lepiej zrozumieć sytuację seniora i zauważyć, kiedy potrzebuje on dodatkowej „pomocnej dłoni”.
Dzięki temu szybciej można zauważyć pojawiające się z wiekiem dolegliwości i poszukać takich wyjść, które w realny sposób poprawią komfort, bezpieczeństwo oraz jakość codzienności osoby w starszym wieku.
W codziennej opiece łatwo wpaść w pułapkę zbytniego wyręczania. Często, chcąc pomóc, zamiast wspierać samodzielność seniora, przejmujemy za niego dużą część obowiązków. Zamiast tak postępować, lepiej skoncentrować się na tym, aby stworzyć takie okoliczności życiowe, w których starsza osoba może bezpiecznie i na własną rękę wykonywać zadania dostosowane do swoich aktualnych możliwości.
Nie chodzi o to, aby senior radził sobie ze wszystkim bez wsparcia – ważne jest, by pomoc odpowiadała rzeczywistym potrzebom i pozostawiała możliwie dużo przestrzeni do samodecydowania o sobie.
Takie zachowanie umożliwia osobie starszej nie tylko na dłużej zachować aktywność, ale również pomaga wywołać poczucie sprawczości i kontroli nad własnym życiem, co może być ważne dla dobrostanu i psychiki seniora.
Osoby starsze są szczególnie mocno narażone na samotność i odcięcie od społeczeństwa. Dlatego troska o seniora powinna obejmować nie tylko pomoc w codziennych sprawunkach, lecz także dbanie o jego relacje i pasje. Warto motywować bliską osobę do kontaktu z rodziną i znajomymi oraz, jeśli ma na to ochotę, uczestnictwa w zajęciach związanych z jej zainteresowaniami, np. organizowanych przez lokalne kluby seniorów.
Odpowiednie przygotowanie miejsca zamieszkania powinno uprościć starszej osobie potrzebę przemieszczania się oraz wykonywania codziennych aktywności. Ograniczy również ryzyko wypadków, np. z powodu potknięć czy upadków. Szczególnej uwagi wymagają przede wszystkim korytarze, schody i łazienka, czyli miejsca, w których bardzo łatwo stracić równowagę.
Przy dostosowywaniu przestrzeni domowej do potrzeb osoby starszej warto rozważyć:
- umieszczenie przedmiotów codziennego użytku na wysokości dostosowanej do możliwości seniora;
- usunięcie luźnych dywaników, podwyższonych progów i innych barier, o które starsza osoba mogłaby się niechcący potknąć;
- zadbanie o dobre światło w każdym pomieszczeniu, zwłaszcza w ciągach komunikacyjnych;
- zamontowanie specjalnych poręczy i uchwytów w miejscach, w których senior mógłby potrzebować dodatkowego podparcia;
- zastosowanie dodatkowych mat antypoślizgowych (np. na schodach lub w łazience);
- zastąpienie wanny kabiną prysznicową (najlepiej w wersji bez brodzika) oraz zastosowanie specjalnych nakładek na toaletę.
Nietrzymanie moczu jest nierzadkim problemem w starszym wieku – szacuje się, że dotyczy aż 10-20 proc. kobiet w populacji ogólnej i nawet 77 proc. kobiet mieszkających w DPS-ach. Dla wielu ludzi jest to jednak wciąż temat trudny i wstydliwy.
Zdarza się, że obawa przed przeciekaniem lub koniecznością częstego skorzystania z toalety sprawia, że senior ogranicza spotkania, spacery i inne możliwości wyjścia z domu, które wcześniej dawały mu radość. W takich okolicznościach szczególnie istotne jest podejście pełne zrozumienia i szacunku.
Nietrzymanie moczu nie powinno być powodem do wstydu ani prowadzić do wycofania się z życia społecznego. Odpowiednio podjęte rozwiązania higieniczne mogą pomóc zadbać o poczucie świeżości, komfort i bezpieczeństwo, a tym samym ułatwić seniorowi wykonywanie różnych codziennych czynności.
Jeżeli mowa o nietrzymaniu moczu starsza osoba może korzystać z wkładek urologicznych, pieluch anatomicznych, majtek chłonnych czy też pieluchomajtek dla dorosłych. Każde z tych rozwiązań sprawdza się w nieco innych warunkach i przy rozmaitym nasileniu tego problemu, dlatego warto dobrać je do indywidualnych potrzeb oraz poziomu aktywności seniora.
Szczególnej troski może wymagać senior, który dużą część dnia spędza w łóżku lub na wózku. Długotrwałe pozostawanie w jednej pozycji zwiększa bowiem ryzyko powstawania odleżyn, a także innych powikłań związanych z brakiem ruchu.
Co może zrobić opiekun osoby starszej w analogicznej sytuacji? Aby zmniejszyć ucisk na poszczególne partie ciała i tym samym ograniczyć ryzyko odleżyn, zalecana jest regularna zmiana położenia ciałaosoby leżącej. Częstotliwość zmian powinna być dostosowana do stanu zdrowia, kondycji skóry, możliwości ruchowych oraz zastosowanego podłoża przeciwodleżynowego.
W miarę możliwości warto również zachęcać osobę starszą do aktywności dostosowanej do jej sprawności. Nawet niewielka ilość ruchu, jeśli jest bezpieczna i odpowiednia dla danego człowieka, może być ważnym elementem codziennego funkcjonowania.
Jeśli senior jest szczególnie narażony na powstawanie odleżyn, warto skonsultować z lekarzem dobór odpowiednich rozwiązań wspierających profilaktykę odleżyn, takich jak np. specjalistyczne łóżko czy materac przeciwodleżynowy.
Gdy senior wymaga większego wsparcia – o czym powinien pamiętać opiekun?
Wraz z wiekiem stan zdrowia osoby starszej może się pogarszać i co za tym idzie – zakres potrzebnej pomocy może stopniowo się poszerzać. Dla bliskich oznacza to czasem konieczność nauczenia się nowych sposobów opieki i całkowitego przeorganizowania codziennego funkcjonowania. To duża zmiana, dlatego opiekun również potrzebuje wiedzy, przygotowania i przestrzeni na szukanie rozwiązań, które będą dobre dla obu stron.
W codziennej opiece pomocne może być ustalenie stałego rytmu dnia oraz przygotowanie niezbędnych produktów i akcesoriów w łatwo dostępnych miejscach. Warto także korzystać ze sprawdzonych informacji medycznych i konsultować wszelkie wątpliwości z ekspertami. Odpowiednio dobrane produkty higieniczne, sprzęt pomocniczy i rozwiązania dopasowane do stopnia samodzielności seniora mogą ułatwić wykonywanie codziennych czynności, zarówno osobie starszej, jak i jej opiekunowi.
Szukasz praktycznych wskazówek dotyczących opieki nad osobą starszą, leżącą, przewlekle chorą lub niesamodzielną?
Możesz pobrać bezpłatny poradnik Chłonne24 „Opieka nad osobą przewlekle chorą w domu” dostępny tutaj.
Znajdziesz tam między innymi wskazówki na pierwsze dni opieki, listę przydatnych produktów oraz informacje o profilaktyce odleżyn.
Na potrzeby osób starszych warto zwracać uwagę zawsze, a nie wyłącznie wówczas, kiedy jest Dzień Seniora. Czasem największym wsparciem jest obdarowanie ciepłym spojrzeniem, cierpliwością oraz gotowością do rozmowy o tym, czego bliska osoba naprawdę potrzebuje.
Kiedy jednak stan zdrowia seniora się pogarsza, może on potrzebować nie tylko empatii i obecności, lecz również konkretnej pomocy w codzienności.
Zatrzymajmy się więc na chwilę i pomyślmy, jak możemy realnie zadbać o komfort, bezpieczeństwo oraz możliwie dużą samodzielność bliskiej nam osoby.
Opracowano na podstawie: https://chlonne24.pl/blog-section/poradnik-dla-opiekunow/dzien-seniora-jak-wspierac-osoby-starsze-na-codzien.