Autor: Martyna Sergiel
Czy Polski Język Migowy powinien stać się językiem urzędowym?
To pytanie może w najbliższej przyszłości stanowić inspirację do debaty publicznej dzięki inicjatywie Stowarzyszenia Polski Instytut Praw Głuchych.
Organizacja zwróciła się do Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z petycją poruszającą temat zmiany Konstytucji RP i nadania Polskiemu Językowi Migowemu (PJM) szczególnego statusu prawnego.
Petycję złożono na początku marca 2026 roku. Jej twórcy chcą wszczęcia procedury nowelizacji Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku poprzez dodanie nowego ustępu do artykułu 27. Aktualnie przepis ten stanowi, że językiem urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej jest język polski. Wnioskodawcy proponują dodanie do niego zapisu odnośnie Polskiego Języka Migowego.
W opinii przedstawicieli Stowarzyszenia Polski Instytut Praw Głuchych proponowana zmiana miałaby charakter nie tylko symboliczny, ale też ustrojowy. Jej celem jest konstytucjonalizacja statusu PJM, czyli nadanie mu rangi gwarantowanej przez ustawę zasadniczą. W praktyce oznaczałoby to formalne uznanie Polskiego Języka Migowego za język urzędowy społeczności Głuchych w naszym kraju.
Postulujący akcentują, że PJM nie jest jedynie instrumentem do komunikowania się, lecz pełnoprawnym językiem naturalnym mającym własną gramatykę, składnię i kulturę. Dla mnóstwa osób Głuchych jest pierwszym językiem, za pośrednictwem którego poznają świat, kreują swoją tożsamość i uczestniczą w życiu społecznym. Ich zdaniem aktualne regulacje prawne nie odzwierciedlają w pełni znaczenia, jakie Polski Język Migowy odgrywa dla społeczności Głuchych.
Proponowana nowelizacja zakłada również objęcie PJM szczególną ochroną jako części składowej narodowego dziedzictwa kulturowego. Wiązałoby się to z uznaniem wieloletniego dorobku kulturowego środowiska osób Głuchych oraz podkreśleniem znaczenia języka migowego jako elementu polskiego dziedzictwa.
Sprawa może mieć daleko idące konsekwencje dla polityki państwa względem Głuchych. Nadanie PJM rangi konstytucyjnej mogłoby w przyszłości oddziaływać na rozwój usług tłumaczeniowych, edukacji dwujęzycznej, dostępności instytucji publicznych czy ochrony praw językowych obywateli. Jednocześnie byłby to ważny sygnał uznania dla społeczności Głuchych jako grupy językowo-kulturowej, a nie wyłącznie osób z niepełnosprawnością słuchu.
W wielu krajach na świecie języki migowe zyskały już szczególną ochronę prawną. Ostatnimi czasy coraz częściej podkreśla się, że dostęp do własnego języka jest jednym z fundamentalnych praw człowieka, a jego gwarancje powinny dotyczyć też ludzi posługujących się językami migowymi.
Na bieżącym etapie petycja została skierowana do Prezydenta RP, Karola Nawrockiego. Ewentualna zmiana Konstytucji wymagałaby jednak przejścia pełnej procedury legislacyjnej, w tym uzyskania właściwego poparcia parlamentarnego. Niezależnie od dalszych losów przedsięwzięcia, już dziś zwraca on uwagę na zagadnienie praw językowych osób Głuchych i rolę Polskiego Języka Migowego w polskim porządku prawnym.
Pełna treść petycji wraz ze szczegółami dotyczącymi jej złożenia jest dostępna na oficjalnej stronie Prezydenta RP pod adresem:
https://www.prezydent.pl/bip/petycje/petycje-2026/petycja-w-sprawie-zmiany-konstytucji,120308.
Dokument zawiera szczegółowe wytłumaczenie postulowanych zmian oraz argumenty na rzecz uznania Polskiego Języka Migowego za język urzędowy.
Opracowano na podstawie: https://niepelnosprawni.pl/informacje/polski-jezyk-migowy-jezykiem-urzedowym-do-prezydenta-trafila-petycja-o-zmiane-konstytucji.