Autor: Martyna Sergiel
Menopauza nie sprowadza się wyłącznie do zmian biologicznych. Przegląd 18 publikacji z lat 2001–2025 ilustruje, że na dobre samopoczucie kobiet wpływ mają także czynniki psychiczne i społeczne, między innymi samoocena, relacje, wsparcie i środowisko pracy.
Autorka przeglądu, Yogeeta Bhatia z Kamala Nehru College na Uniwersytecie w Delhi, poddała analizie 18 publikacji z lat 2001-2025 odnoszących się do zdrowia psychicznego kobiet w okresie okołomenopauzalnym i po przejściu menopauzy.
Prace pochodziły między innymi z Ameryki, Europy, Japonii, południowej Brazylii oraz Azji. Wyniki przeglądu opublikowano w „Journal of Psychosexual Health”.
Przegląd obrazuje zmianę w stosunku do menopauzy – od modelu skoncentrowanego przede wszystkim na biologii i objawach fizycznych w stronę perspektywy biopsychospołecznej, biorącej pod uwagę także zdrowie psychiczne i funkcjonowanie społeczne kobiet.
Autorka dostrzega, że lepsze rozpoznawanie nasilonych objawów oraz wsparcie rodziny, bliskich osób i środowiska zawodowego mogą pomagać kobietom w przejściu przez ten etap życia.
W podejściu do menopauzy długo prym wiodła perspektywa biologiczna. Uwagę skupiano przede wszystkim na zmianach hormonalnych i objawach somatycznych, takich jak uderzenia gorąca czy nocne pocenie się.
Tymczasem menopauza może być powiązana również z problemami psychicznymi, psychoseksualnymi i psychospołecznymi.
W analizowanych publikacjach opisywano między innymi.:
- zmiany nastroju,
- drażliwość, dystres (długotrwały stres)
- zmiany w funkcjonowaniu życia seksualnego
Autorka zwraca uwagę także na znaczenie zdrowia psychicznego i jakości życia kobiet w okresie menopauzalnym.
Sposób w jaki kobieta przechodzi przez menopauzę, zależy również od jej najbliższego otoczenia. Status społeczno-ekonomiczny, relacje w rodzinie i warunki pracy mogą łagodzić lub nasilać trudności związane z tym okresem.
Na pozytywne funkcjonowanie kobiet w tym okresie wpływa też grupa czynników psychospołecznych, do których zalicza się: odbiór własnego ciała, samoocena, relacje społeczne, wsparcie ludzi z bliskiego kręgu, a także ogólne zadowolenie z życia i relacji interpersonalnych – ze współmałżonkiem, przyjaciółmi oraz otoczeniem społecznym – czytamy w przeglądzie.
Nie bez znaczenia dla samooceny i jakości funkcjonowania kobiet w okresie okołomenopauzalnym jest także kulturowo uwarunkowane podejście wobec menopauzy.
– Znaczącym problemem wymagającym zmiany są zakorzenione w społeczeństwie normy i uprzedzenia krążące wokół zagadnienia menopauzy – punktuje autorka. Zwraca uwagę, że w różnych kulturach menopauza może być postrzegana inaczej – jako symbol mądrości i dojrzałości albo jako okres wiążący się z utratą społecznej wartości kobiety.
Przegląd wskazuje więc na potrzebę bardziej złożonego podejścia do problemów związanych z menopauzą.
– Kluczem do rozwiązywania problemów związanych z menopauzą jest podejście interdyscyplinarne, angażujące specjalistów z różnych obszarów wiedzy – takich jak poradnictwo, terapia grupowa, leczenie hormonalne, opieka psychiatryczna oraz modyfikacja stylu życia na poziomie osobistym i rodzinnym – wskazuje autorka przeglądu.
W jej opinii dbanie o zdrowie psychiczne stanowi podstawę radzenia sobie z wyzwaniami tego okresu.
Znaczenie może mieć też wsparcie grup rówieśniczych, aktywność fizyczna oraz pozytywne zmiany w stylu życia.Autorka wskazuje, że kształtowanie pozytywnego nastawienia do wieku średniego i menopauzy, w połączeniu z działaniami minimalizującymi stres, może pomagać kobietom w przechodzeniu przez ten etap życia.
Jednocześnie Bhatia akcentuje, że nie wszystkie zależności są jeszcze dogłębnie poznane. Potrzebne są większe i odpowiednio zaprojektowane badania podłużne i randomizowane, które dadzą szansę lepiej ustalić związki między zmianami biologicznymi, objawami psychicznymi i czynnikami społecznymi.
Menopauzę warto postrzegać nie tylko jako okres zmian hormonalnych, ale także jako etap życia, w którym ważną rolę odgrywają zdrowie psychiczne, jakość życia i relacje społeczne. Jak wskazuje autorka, poprawa dobrostanu kobiet w okresie menopauzy może być również ważnym zadaniem działalności z zakresu zdrowia publicznego.
Opracowano na podstawie: https://www.rynekzdrowia.pl/Badania-i-rozwoj/Dbanie-o-zdrowie-psychiczne-wazne-w-radzeniu-sobie-z-trudnosciami-menopauzy,287575,11.html.