Autor: Martyna Sergiel
Październik to Międzynarodowy Miesiąc Komunikacji Wspomagającej i Alternatywnej (AAC).
To też idealny czas, by przypomnieć, że każdy z nas ma prawo do wyrażania swoich poglądów, komunikowania wyborów i własnych decyzji – niezależnie od sposobu, w jaki porozumiewa się ze światem. W tym właśnie wspierać ma Centrum Komunikacji.
Tegorocznym obchodom towarzyszy motto: „AAC w codzienności – dziś, jutro i w przyszłości” (AAC in Everyday Life: Today, Tomorrow, and Beyond). Zwraca ono uwagę na znaczenie dostępnej komunikacji na każdym stadium i w każdej dziedzinie naszego życia – w każdym miejscu, np. domu, urzędzie, przychodni, szkole, pracy.
Komunikowanie się jest fundamentem aktywnego życia. Pozwala budować relacje społeczne,artykułować decyzje, zdobywać wiedzę, pracować i aktywnie uczestniczyć w życiu.
Nie dla każdego jednak mowa bywa dostępnym lub wystarczającym sposobem porozumiewania się. Pomocną dłoń „wyciąga” AAC (ang. Augmentative and Alternative Communication), czyli nic innego jak komunikacja wspomagająca i alternatywna. Obejmuje ona strategie i instrumenty, które uzupełniają lub zastępują mowę, dając osobom o złożonych potrzebach w komunikowaniu się niezależne i niepozbawione satysfakcji życie.
AAC może przyjmować rozmaite postaci – począwszy od gestów poprzez symbole i tablice komunikacyjne,książki do komunikacji, aż po specjalistyczne urządzenia i aplikacje umożliwiające konstruowanie wypowiedzi.
Z takich rozwiązań mogą korzystać ludzie o złożonych potrzebach w komunikowaniu się, w tym np.osoby z niepełnosprawnością intelektualną, osoby w spektrum autyzmu, osoby z mózgowym porażeniem dziecięcym, chorobami neurologicznymi czy osoby, które w wyniku choroby lub urazu utraciły zdolność posługiwania się mową.
Nie występuje jeden uniwersalny sposób komunikowania się właściwy dla wszystkich. Dlatego istotne znaczenie ma indywidualne podejście, uwzględniające potrzeby, możliwości, styl życia oraz preferencje konkretnej osoby.
Jedną z aktywności na rzecz rozwoju dostępności komunikacji wspomagającej i alternatywnej stał się projekt „Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami”, który realizują przedstawiciele Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w kooperacji z organizacjami partnerskimi.
W ramach projektu kładziony jest nacisk na kompleksowe usługi AAC, dostosowane do indywidualnych potrzeb osób, dla których komunikacja jest wyzwaniem.
Wsparcie odnosi się do oceny umiejętności komunikacyjnych, wspólnego wyznaczenia celów i zadań oraz przygotowania i wdrożenia Indywidualnego Systemu Komunikacji. Dobrym założeniem jest aktywny udział osoby korzystającej ze wsparcia w tworzeniu rozwiązań, które będą służyły jej w codziennych aktywnościach.
Częścią składową usług jest również Przymierzalnia Sprzętu, umożliwiająca dobór i przetestowanie odpowiednich rozwiązań do komunikowania się przed ich wypożyczeniem lub zakupem.
Do końca sierpnia 2026 roku do udziału w usługach AAC realizowanych w ramach Centrum Komunikacji dotarło 688 zgłoszeń, a 443 osoby zostały wstępnie zakwalifikowane do otrzymania pomocy.
W projekcie zaplanowano objęcie wsparciem AAC 960 osób o kompleksowych potrzebach w komunikacji. Dla każdej z nich przewidziano średnio 50 godzin indywidualnego wsparcia, co łącznie daje 48 tysięcy godzin usług.
Docelowo działania to nie tylko dobór odpowiedniego sposobu komunikowania się, ale przede wszystkim zwiększenie niezależności osób korzystających z AAC oraz włączenie ich w życie otaczającej społeczności.
Międzynarodowy Miesiąc AAC obchodzony po raz dwudziesty z inicjatywy międzynarodowej organizacji ISAAC, przypomina, że każdy ma prawo do komunikowania się w wybrany przez siebie sposób.
Zapewnienie właściwych instrumentów, wsparcie specjalistów oraz gotowość otoczenia, przygotowani partnerzy komunikacyjni pozwalają niwelować bariery, które utrudniają wielu osobom pełne uczestnictwo w codziennym życiu.
Każdy ma coś do powiedzenia. Naszym wspólnym zadaniem jest tworzenie warunków, w których każdy może zostać wysłuchany.
„To, że nie mówię, nie znaczy, że nie mam nic do powiedzenia.”
„Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami” to pilotażowy projekt realizowany przez Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych we współpracy z Polskim Związkiem Głuchych oraz Polskim Stowarzyszeniem na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.
Projekt został dofinansowany przez Unię Europejską w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027, Działanie 3.5 „Lepsza komunikacja dla osób z niepełnosprawnościami”.
Opracowano na podstawie: https://niepelnosprawni.gov.pl/kazdy-ma-prawo-do-komunikacji-pazdziernik-miesiacem-aac/.