Dział: Kultura
Autor: Notatka prasowa CK Zamek
Herstorie wypełnią zamkowe sale. Jesienią Centrum Kultury ZAMEK w Poznaniu zaprasza na kolejną odsłonę cyklu Aleja Praw Kobiet – literackich spotkań z autorkami, które przywracają kobietom głos w historii, literaturze i codzienności.
Cykl otworzy 8 października Anna Brzezińska opowieścią o średniowieczu zwykłych kobiet, a w kolejnych tygodniach gościniami Zamku będą laureatka Nagrody Pulitzera Cristina Rivera Garza oraz Inga Iwasiów. Program, rozpisany aż do połowy grudnia, dopełnią warsztaty, spotkanie wokół kobiecego konsumpcjonizmu i kameralne dyskusje Zamkowego Klubu Książki+.
Ulica, która stała się opowieścią
Cykl Aleja Praw Kobiet narodził się w 2022 roku, gdy jedną z poznańskich ulic nazwano właśnie tym imieniem. Otwarciu nowej Alei towarzyszył szereg wydarzeń, a wśród nich – spotkania wokół książek, które z jednorazowego gestu przerodziły się w stałe miejsce na literackiej mapie Zamku.
Zarówno Aleja, jak i towarzyszące jej rozmowy upamiętniają rocznicę uzyskania przez Polki praw wyborczych, a zarazem przypominają, że wiele wciąż pozostaje do zdobycia. Prawa wywalczone w 1918 roku od początku znaczyły więcej niż kartka wrzucona do urny: oznaczały dostęp do nauki i pracy, prawo do samostanowienia, pełnego uczestnictwa w życiu społecznym, gospodarczym i kulturalnym – i wreszcie prawo do mówienia własnym głosem.
Ten głos rozbrzmiewa w Zamku za sprawą zapraszanych gościń: autorek ważnych książek, badaczek, naukowczyń i kobiet z wielu dziedzin, których praca i twórczość są dla nas wszystkich inspiracją.
Genowefy i Magdaleny, czyli średniowiecze z marginesu
Jesienną odsłonę cyklu otworzy w czwartek 8 października o g. 18 w Sali Wielkiej spotkanie z Anną Brzezińską wokół książki „Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdaleny. Przewodnik po średniowieczu zwykłych kobiet”. Autorka przywołuje pięćdziesiąt kobiecych losów – bankierek i niewolnic, położnych i żebraczek, czarownic i mistyczek – tych, które wielka historia zwykła spychać na margines.
Na kartach książki spotkamy heretycką mniszkę, która ogłosiła się papieżycą, matkę dochodzącą przed sądem alimentów dla syna, sołtysową rządzącą podkarpacką wsią twardą ręką czy urzędniczkę kierującą jedną z najstarszych śląskich kancelarii. Brzezińska nie idealizuje przeszłości: wydobywa sprawczość tam, gdzie była możliwa – w oporze, sprycie i walce o godność – a wiele z tych doświadczeń brzmi zaskakująco współcześnie.
Anna Brzezińska to pisarka i mediewistka, absolwentka historii na KUL oraz mediewistyki na Central European University w Budapeszcie, wielokrotna laureatka Nagrody im. Janusza A. Zajdla. Rozmowę poprowadzi Agnieszka Jankowiak-Maik – nauczycielka historii, znana w sieci jako Babka od histy, wiceprezeska Fundacji Muzeum Historii Kobiet.
Spotkanie będzie tłumaczone na polski język migowy (PJM) i transmitowane na żywo na profilach Centrum Kultury ZAMEK oraz Zamek Czyta w serwisie Facebook.
Lato, które nie przeminęło
W sobotę 24 października o g. 18 w Sali Kinowej 1 gościnią Zamku będzie meksykańska pisarka Cristina Rivera Garza, autorka „Niezniszczalnego lata Liliany”. To książka o jej młodszej siostrze – dwudziestoletniej studentce architektury, zamordowanej w lipcu 1990 roku w Mieście Meksyk przez byłego partnera, który nie pozwalał jej odejść. Sprawca nigdy nie poniósł kary.
Na pograniczu prozy i literatury faktu autorka sięga po zapiski siostry, rozmowy z jej bliskimi i przyjaciółmi oraz literaturę o przemocy wobec kobiet, by odtworzyć życie błyskotliwej, odważnej dziewczyny i wpisać jej historię w szerszy kontekst społeczny. Opowieść o miłości, życiu i oporze wobec patriarchatu została wyróżniona Nagrodą Pulitzera 2024 w kategorii wspomnień. Polskie wydanie ukazało się we wrześniu 2026 roku nakładem wydawnictwa ArtRage, w przekładzie Aleksandry Wiktorowskiej.
Rozmowę poprowadzi hispanistka Ita Wachowska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, tłumaczyć będzie Wiosna Szukała. Współorganizatorem spotkania jest Wydawnictwo ArtRage. Wcześniej, 20 października, książkę Rivery Garzy omówi w kameralnym gronie Zamkowy Klub Książki+ pod przewodnictwem Violetty Szostak.
Królik, który wypełnił pustkę
Październikowy cykl zamknie we wtorek 27 października o g. 18 w Sali Wielkiej spotkanie z Ingą Iwasiów wokół jej powieści „Tobiasz i wielki liść”, wydanej we wrześniu przez wydawnictwo Filtry. Jej bohaterka, osiągnąwszy wiek emerytalny, ma serdecznie dość uczelni i tego, czym stała się akademia po kolejnych reformach – zawodowy wątek układa się w zjadliwą satyrę na uniwersyteckie rytuały i biurokrację.
Zawieszona między jawą a snem, bohaterka odpowiada na ogłoszenie i tak w jej domu pojawia się królik Tobiasz. Trzeba go nakarmić, chronić, a nade wszystko zrozumieć – on zaś przywraca jej zmysł dotyku i trzeźwość, nie odbierając prawa do bujania w obłokach. To proza zmysłowa i przenikliwa, pisana z melancholią, ale i z humorem.
Inga Iwasiów jest prozaiczką, krytyczką literacką i profesorką literaturoznawstwa z Uniwersytetu Szczecińskiego – autorką m.in. powieści „Bambino” i „Późne życie” oraz książki „Umarł mi. Notatnik żałoby”. Rozmowę poprowadzi Agnieszka Gajewska, profesorka literaturoznawstwa z UAM, laureatka Nagrody Literackiej Gdynia za biografię Stanisława Lema.
Literatura kobiet przez trzy miesiące gości w Zamku
Kolejne wydarzenia cyklu odbędą się jeszcze w listopadzie i grudniu. Organizatorzy zapraszają między innymi na warsztaty kaligraficzne osobistego podpisu. Spotkanie poprowadzi Beata Kurek, wykładowczyni i projektantka graficzna specjalizująca się w pracy z literą. Uczy o wykorzystywaniu kaligrafii, liternictwa i typografii w designie. 18 listopada o g. 18 będzie można posłuchać rozmowy z Pauliną Zagórską, autorką książki „Kup teraz. Polki w krainie konsumpcjonizmu”. Spotkanie poprowadzi Kalina Olejniczak.
Autorem zdjęcia w nagłówku jest Maciej Kaczyński z CK Zamek.