Autor: Martyna Sergiel
Mamy zmianę na stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich. Marcina Wiącka zastąpiła Sylwia Grzegorczyk-Abram.
Pierwszego dnia urzędowania Rzeczniczka Praw Obywatelskich IX kadencji zaprezentowała w trakcie konferencji prasowej swoje spojrzenie na sposób funkcjonowania Biura RPO oraz najistotniejsze kierunki działań na najbliższe 5 lat. Zaznaczyła, że urząd pozostanie przestrzenią wsparcia i porozumienia dla wszystkich ludzi potrzebujących ochrony swoich praw – niezależnie od poglądów politycznych, miejsca zamieszkania czy korzeni.
– Obejmuję ten urząd z poczuciem ogromnej odpowiedzialności wobec obywateli, którzy przychodzą do Rzecznika z najistotniejszymi i często najbardziej wymagającymi dla nich sprawami – podkreśliła.
Twierdziła ponadto, że chce wykorzystać swoją wiedzę, doświadczenie i energię, aby Biuro RPO było jak najbliżej człowieka – otwarte, dostępne i chętne do wysłuchania każdego, kto potrzebuje pomocnej dłoni. Jak akcentowała, niezależnie od miejsca zamieszkania, wyznawanych wartości czy sympatii politycznych każdy powinien mieć pewność, że jego sprawa zostanie potraktowana z szacunkiem i oceniona wyłącznie z perspektywy obowiązującego prawa.
Nowa Rzeczniczka podkreśliła, że niezawisłość tego urzędu jest jedną z podstawowych gwarancji ochrony praw i wolności obywatelskich. Uprzedziła, że urząd będzie konsekwentnie kontrolował działalność instytucji publicznych i reagował na przypadki naruszania praw człowieka.
Tym samym podkreśliła, że równie ważne jest budowanie dialogu oraz wspólne wypracowywanie standardów z administracją publiczną, organizacjami pozarządowymi i środowiskami obywatelskimi.
Jednym z celów nowej roli ma być zwiększenie obecności RPO w regionach. Sylwia Grzegorczyk-Abram zapowiedziała spotkania z mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi i środowiskami akademickimi na terenie całego kraju. Zauważyła również problem braku delegatury Biura RPO we wschodniej części kraju i zapowiedziała starania o utworzenie takiej placówki. – Ta część Polski również musi czuć, że ten urząd jest blisko – zaakcentowała.
Wśród najważniejszych priorytetów Rzeczniczka wskazała na poprawę funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Zaznaczyła, że skuteczna ochrona praw obywatelskich jest iluzoryczna, jeśli postępowania sądowe trwają wiele lat, a obywatele nie mają poczucia pełnych gwarancji procesowych. W jej opinii konieczne jest odbudowanie zaufania do sądów oraz wzmocnienie pozycji obywatela w postępowaniach przed wymiarem sprawiedliwości.
Niepowtarzalną przestrzeń w planach Biura zajmą prawa osób z niepełnosprawnościami. Jak relacjonowała, jeszcze przed objęciem urzędu odbyła wiele spotkań z obywatelami i właśnie ten problem najczęściej występował w rozmowach. Jej zdaniem osoby z niepełnosprawnościami oraz ich opiekunowie zbyt często gubią się w skomplikowanych procedurach.
– Za mało mówi się o człowieku i jego podmiotowości, a za dużo o procederach i formalnościach – zaznaczyła, zapowiadając szczególną uwagę Biura wobec tej grupy społecznej. Drugim ważnym obszarem będą prawa seniorów. Grzegorczyk-Abram wypunktowała problemy związane z wykluczeniem transportowym, ograniczonym dostępem do geriatrii oraz zbyt częstym postrzeganiem seniorów wyłącznie przez pryzmat świadczeń społecznych. Jak zaakcentowała, Biuro RPO chce zmieniać tę narrację i mówić o prawach osób starszych przede wszystkim w kontekście ich godności i podmiotowości.
Rzeczniczka zapowiedziała również aktywne działania w kwestiach dotyczących ochrony zdrowia. Podczas spotkań z młodzieżą – jak mówiła – szczególnie często pojawiała się problematyka zdrowia psychicznego, zagrożeń związanych z nowymi technologiami, samotności w kontaktach z instytucjami publicznymi oraz potrzeby edukacji z zakresu internetu czy użytkowania mediów społecznościowych . Zapewniła, że Biuro RPO będzie miejscem otwartym również dla młodych ludzi, a rozwój sztucznej inteligencji i nowych technologii stanie się jednym z ważnych tematów podejmowanych przez Jej urząd.
Przeważającą część konferencji poświęcono także prawom mniejszości i przeciwdziałaniu dyskryminacji. Grzegorczyk-Abram przypomniała, że do Biura RPO trafiają skargi osób należących do grup narażonych na nierówne traktowanie. Zwróciła uwagę, że w debacie publicznej poszczególne grupy społeczne bywają przedstawiane jako zagrożenie, co prowadzi do wzrostu napięć i piętnowania. Zapewniła, że rolą Rzecznika jest reagowanie na takie zjawiska i stanie na straży praw wszystkich osób, których wolności mogą stawać pod znakiem zapytania.
Odpowiadając na wątpliwości słuchaczy w kwestii narastającej agresji względem cudzoziemców, w tym obywateli Ukrainy, nowa Rzeczniczka podkreśliła, że problem ten będzie pozostawał pod wyjątkową obserwacją Biura. Zapowiedziała współpracę z Policją i prokuraturą, zwłaszcza w kwestii właściwego rozpoznawania przestępstw motywowanych nienawiścią oraz przygotowania funkcjonariuszy do prowadzenia tego typu spraw. Zapewniła, że RPO będzie monitorować sytuację i podejmować działania wszędzie tam, gdzie dochodzi do naruszania praw człowieka.
Na zwieńczenie konferencji Grzegorczyk-Abram odniosła się do swojej dotychczasowej działalności społecznej i zawodowej. Przyznała, że jest dumna z lat pracy jako adwokatka i aktywistka. Podkreśliła jednak, że od dnia objęcia urzędu pełni rolę niezależnej urzędniczki państwowej. Dodała jednocześnie, że zachowała „gen aktywistki” – rozumiany jako determinację, odwagę i gotowość do poszukiwania skutecznych rozwiązań w obronie praw obywatelskich.
Opracowano na podstawie: https://niepelnosprawni.pl/artykuly/pierwszy-dzien-urzedowania-rzeczniczki-praw-obywatelskich-sylwia-grzegorczyk-abram-przedstawila-priorytety-swojej-kadenc.