Autor: Martyna Sergiel
Projekt rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia odnoszący się do świadczeń gwarantowanych w kwestii opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień spowodował zdecydowany sprzeciw środowiska mającego wkład w reformę psychiatrii środowiskowej.
Grupa Robocza Kongresu Zdrowia Psychicznego i Porozumienia na rzecz realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego jednym głosem, sceptycznie zaopiniowała projekt, wskazując zarówno na jego niedociągnięcia legislacyjne, jak i zagrożenia dla dalszego rozwoju systemu opieki psychiatrycznej w naszym kraju.
Najpoważniejsze obiekcje obejmują – zdaniem autorów stanowiska – przekroczenia przez Ministerstwo Zdrowia zakresu delegacji ustawowej. Resort jest zobowiązany do określenia wykazu świadczeń gwarantowanych oraz warunków ich realizacji. Tymczasem, natomiast, jak wskazano w uzasadnieniu projektu, jego celem ma być także „kształtowanie modelu funkcjonowania psychiatrycznej opieki zdrowotnej”.
Według Grupy Roboczej pociąga to za sobą fakt, że projekt rozporządzenia wnosi rozwiązania o charakterze ustrojowym, które zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej powinny być regulowane ustawą, a nie aktem wykonawczym. W ocenie autorów stanowiska projekt wykracza poza upoważnienie wynikające z ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Specjaliści akcentują, że proponowane zmiany odbiegają od modelu wypracowanego podczas pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego. W ich ocenie projekt rezygnuje z kluczowych elementów reformy, takich jak odpowiedzialność terytorialna za pacjentów, integracja leczenia szpitalnego z opieką środowiskową oraz finansowanie oparte o ryczałt przypisany do populacji.
To właśnie te rozwiązania – jak przypomina Grupa Robocza – pozwoliły w czasie pilotażu ograniczyć liczbę hospitalizacji oraz zapewnić pacjentom szybszą, profesjonalną i lepiej skoordynowaną pomoc.
Zdaniem autorów stanowiska proponowane zmiany oznaczają odejście od modelu psychiatrii środowiskowej, który był jednym z fundamentalnych założeń Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Szczególny niepokój wzbudził zapis uzasadnienia projektu przewidujący utrzymanie wydatków na psychiatrię dla dorosłych na niezmienionym poziomie w latach 2027–2029.
Grupa Robocza określa ten zapis jako niemoralny, zauważając jednocześnie, że Polska już teraz wlicza się do państw europejskich o najniższych nakładach na opiekę psychiatryczną. Zdaniem autorów stanowiska zamrożenie finansowania oznacza dalsze pogłębianie dysproporcji pomiędzy psychiatrią a innymi dyscyplinami medycyny oraz utrudni rozwój nowoczesnej opieki środowiskowej.
Eksperci wskazują również na liczne błędy legislacyjne projektu. W ich opinii nieprecyzyjne przepisy mogą prowadzić do problemów interpretacyjnych podczas kontraktowania świadczeń przez NFZ oraz utrudniać ich realizowanie przez placówki medyczne.
Zdaniem Grupy Roboczej wynikiem obowiązywania rozporządzenia może być pogłębienie nierówności w dostępie do świadczeń psychiatrycznych, wzrost problemów z organizacją dla całego systemu oraz utrudnienie kontynuacji reformy.
Autorzy stanowiska ostrzegają, że niesprawdzone wcześniej rozwiązania mogą od 1 stycznia 2027 r. wprowadzić dodatkowy chaos i negatywnie odbić się na życiu pacjentów.
Ze względu na zakres zastrzeżeń formalnych i merytorycznych Grupa Robocza uznała, że projektu nie da się poprawić poprzez zgłaszanie jednostkowych uwag do konkretnych przepisów. W związku z tym zaapelowała o jego odrzucenie w całości oraz przygotowanie nowych rozwiązań legislacyjnych zgodnych z Konstytucją i celami Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Pod stanowiskiem podpisy złożyli członkowie Grupy Roboczej, wśród nich między innymi Marek Balicki, Andrzej Cechnicki, Maria Libura, Tomasz Szafrański, Hanna Karakuła-Juchnowicz, Jacek Wciórka oraz inni eksperci od lat włączeni w reformę polskiej psychiatrii.
Opracowano na podstawie: https://niepelnosprawni.pl/poradnik-prawo/spor-o-reforme-psychiatrii-grupa-robocza-alarmuje-projekt-ministerstwa-zdrowia-to-krok-wstecz-i-zagrozenie-dla-reformy.