Autor: Martyna Sergiel
Skażona żywność to bardzo duży problem. Każdego roku z tego powodu choruje około 866 mln ludzi, a 1,5 mln umiera – taki wniosek płynie z aktualnych statystyk Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
Chociaż od początku XXI wieku obciążenie w skali globu chorobami związanymi z żywnością spadło, specjaliści alarmują, że problem nadal dotyka setek milionów osób, a największe ryzyko dotyczy bardzo małych dzieci.
Najnowsza analiza WHO objęła dane z 194 państw i uwzględniła 42 zagrożenia wynikające z niezdrowego pokarmu – od bakterii, wirusów i pasożytów po metale ciężkie oraz inne substancje chemiczne występujące w łańcuchu pokarmowym.
Zgodnie z badaniami WHO dzieci, które nie przekroczyły piątego roku życia są niemal trzy razy bardziej narażone na zachorowanie niż starsza młodzież czy osoby dorosłe. Chociaż stanowią jedynie około 9 proc. światowej populacji, odpowiadają za blisko jedną trzecią wszystkich przypadków chorób wywołanych skażonym jedzeniem.
Wyjątkowo groźne są choroby biegunkowe, które w wielu rejonach świata wciąż pozostają jedną z głównych przyczyn odchodzenia najmłodszych. Dzieci są również bardziej podatne na skutki działania toksycznych substancji chemicznych pojawiających się w pokarmie.
Eksperci zwracają uwagę, że narażenie na ołów czy metylortęć może prowadzić do
- trwałych zaburzeń neurologicznych,
- problemów rozwojowych,
- pogorszenia funkcji poznawczych,
a skutki ekspozycji mogą utrzymywać się przez całe życie.
W opinii przedstawicieli Światowej Organizacji Zdrowia dużej części zachorowań i zgonów można by zapobiec idąc w kierunku poprawy bezpieczeństwa żywności, dostępu do czystej wody, warunków sanitarnych oraz opieki zdrowotnej.
Większość zachorowań związanych z żywnością jest nadal powodowana przez bakterie, wirusy i pasożyty. WHO dysponuje danymi, które ilustrują, że w 2021 roku odpowiadały one za około 860 mln przypadków zachorowań.
Jednakże analiza wykazała, że to właśnie zagrożenia chemiczne odpowiadają za zdecydowaną większość zgonów związanych ze skażoną żywnością. W 2021 roku stanowiły one aż 73 proc. wszystkich takich przypadków śmiertelnych.
Największy udział miały nieorganiczny arsen i ołów. Substancje te są obecne w środowisku naturalnym, ale do żywności mogą trafiać również w wyniku działalności ludzkiej. Po przedostaniu się do łańcucha pokarmowego ich usunięcie jest często bardzo trudne lub wręcz nieosiągalne.
Specjaliści z WHO akcentują, że ekspozycja na te substancje zwiększa ryzyko chorób układu krążenia i nowotworów. Szacunki organizacji wskazują, że arsen i ołów mogą przyczyniać się do ponad miliona zgonów rocznie.
Mimo poczynionych kroków naprzód w zakresie bezpieczeństwa żywności korzyści nie są rozłożone równomiernie. Największe obciążenie chorobami związanymi ze spożyciem skażonej żywności wciąż występuje przede wszystkim w krajach Afryki oraz Azji Południowo-Wschodniej.
Te dwa obszary odpowiadają łącznie za niemal trzy czwarte wszystkich zachorowań oraz około 60 proc. zgonów związanych z tym wyzwaniem. W opinii ekspertów wynika to między innymi z ograniczonego dostępu do bezpiecznej wody i opieki medycznej, a także słabszej infrastruktury sanitarnej.
– Ten raport to sygnał ostrzegawczy, ale też drogowskaz. Dane obrazują, że choroby wywoływane przez skażoną żywność nie tylko wciąż stanowią poważny problem, ale są dodatkowo nasilane przez zmiany klimatu, które zwiększają ryzyko zanieczyszczenia żywności, oraz przez narastającą oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe, utrudniającą leczenie zakażeń. Nie jesteśmy w stanie stawić czoła tym zagrożeniom w pojedynkę – powiedziała cytowana na łamach portalu Rynek Zdrowia Yuki Minato, ekspertka WHO ds. bezpieczeństwa żywności.
Reprezentanci WHO podkreślają ponadto, że skuteczne przeciwdziałanie tym zagrożeniom wymaga współpracy sektora zdrowia, rolnictwa oraz ochrony środowiska.
WHO opublikowała nowe szacunki jeszcze przed przypadającym 7 czerwca Światowym Dniem Bezpieczeństwa Żywności. Tegoroczne hasło obchodów to: „Od obciążenia do rozwiązań – bezpieczna żywność wszędzie”.
WHO ma nadzieję, że nowe dane pomogą rządom lepiej rozpoznawać niebezpieczeństwa i skuteczniej ograniczać liczbę zachorowań oraz zgonów związanych ze skażoną żywnością.
Opracowano na podstawie: https://www.rynekzdrowia.pl/Polska-i-swiat/1-5-mln-zgonow-rocznie-WHO-alarmuje-o-zagrozeniu,285143,15.html.