Autor: Tomasz Wojczak
We wtorek, 21 kwietnia 2026 roku, w Zamku Ujazdowskim w Warszawie odbyło się spotkanie inaugurujące realizację Programu „Kultura”.
Operatorem omawianego przedsięwzięcia jest Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Założenia tej inicjatywy stanowią odpowiedź na wyzwania współczesnego świata i obejmują między innymi zagadnienia dotyczące dostępności kultury i budowania spójności społecznej. Program “Kultura realizowany będzie przez resort kultury i dziedzictwa narodowego w ścisłej współpracy z partnerami z Norwegii i Islandii – Norweską Radą Sztuki, Norweskim Dyrektoriatem do spraw Dziedzictwa Kulturowego i Islandzkim Centrum Badań. Celem tego przedsięwzięcia jest zwiększenie uczestnictwa obywatelek i obywateli naszego kraju w inicjatywach kulturalnych, wspieranie różnorodności społecznej i ochrona dziedzictwa kulturowego. Program obejmuje wiele działań, które realizowane będą w małych i średnich miastach. Twórcy omawianego przedsięwzięcia chcą rozwijać współpracę o charakterze międzynarodowym i wzmocnić sektor organizacji pozarządowych.
W ramach realizacji Programu „Kultura” realizowane będą dwa działania:
Działanie I: Dziedzictwo kulturowe i lokalne wspólnoty – w ramach którego realizowane będą inicjatywy mające na celu:
- renowację i adaptację zabytkowych budynków na instytucje kultury,
- realizację projektów w miastach poniżej 500 tysięcy mieszkańców.
Minimum 25% budżetu tego działania zostanie wykorzystanie na inicjatywy obejmujące dziedzictwo niematerialne, kultywowanie tradycji i pracę ze społecznościami. Beneficjentami tego działania będą mogły być Jednostki Samorządu Terytorialnego, instytucje kultury i NGO-sy. W ramach działania odbędzie się jeden konkurs, który zostanie zrealizowany w drugim lub trzecim kwartale bieżącego roku,
Działanie II: Lokalna scena artystyczna i profesjonalizacja sektora – w ramach którego realizowane będą:
- festiwale, koncerty, wystawy, wydarzenia kulturalne,
- szkolenia, rezydencje artystyczne i inicjatywy mające na celu rozwijanie umiejętności (a w tym kompetencji cyfrowych).
W ramach tego działania obowiązkowe będzie nawiązanie współpracy międzynarodowej. Beneficjentami mogą być Jednostki Samorządu Terytorialnego, instytucje kultury, organizacje pozarządowe, uczelnie artystyczne oraz małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP). W ramach działania odbędą się trzy nabory wniosków realizowane w trzech kolejnych latach – w roku 2026, w roku 2027 i w roku 2028. Pierwszy z naborów planowany jest na czerwiec bieżącego roku.
W ramach Programu “Kultura” wsparciem objęto również cztery predefiniowane projekty strategiczne:
- “Polskie Stolice Kultury 2026–2028 – 3 mln euro (Bielsko-Biała, Katowice, Kołobrzeg wraz z partnerami z Norwegii)”;
- “Opieka nad żydowskim dziedzictwem kulturowym – ponad 11 mln euro (projekt Muzeum POLIN wraz z 7 partnerami z Polski i Norwegii)”;
- “HeritoLab – Centrum Profilaktyki Konserwatorskiej – 1,8 mln euro (projekt realizowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa wraz z Norweskim Dyrektoriatem ds. Dziedzictwa)”;
- “Biblioteka dla lokalnych społeczności – 2 mln euro (projekt Biblioteki Narodowej w Warszawie i Biblioteki Narodowej w Oslo wraz z narodową Uniwersytecką Biblioteką Islandii; jego celem jest stworzenie 16 centrów regionalnych w wybranych w konkursie bibliotekach)”.
Program „Kultura” jest współfinansowany w ramach IV edycji Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i Norweskiego Mechanizmu Finansowego na lata 2021-2028. Na realizację przedsięwzięcia przeznaczono 106 milionów euro. Budżet tej edycji inicjatywy jest o 20% większy w porównaniu do budżetu poprzedniej odsłony tego Programu.
Tekst opracowano w oparciu o informacje dostępne tutaj. Grafika wykorzystana w nagłówku została zaczerpnięta ze strony dostępnej tutaj.